میرهادی مؤذن جمشیدی-دیوار نویسی یا نقاشی دیواری، رسانهای است که به جهت ارتباط با مخاطب و رساندن پیامی خاص، سالهاست عموماً به صورتی مخفی و در بعضی کشورها بنا بر وجود قوانینی تعریفشده در اینخصوص، به صورتی علنی مورد استفاده قرار میگیرد. این پیامها بهطور عمومی دارای انواع تعریف شدهای میباشند:
1- پیام متنی: بدین صورت است که مطالب پیام به صورت پیغام عیناً بر روی دیوار نوشته میشود. در پیاده نمودن اینگونه پیامها، گاه کاملاً از افراد متخصص استفاده میشود که پیام را با خطی خوش و به صورتی جذاب اجرا نموده و یا ممکن است توسط افرادی غیرمتخصص و فقط با هدف نوشتن پیام انجام گیرد. در این نوع، به دلیل عدم رعایت قوانین هنری و خوشنویسی، حاصل کار بسیار زشت بوده و چهره دیوار را بسیار نازیبا مینماید.
2- پیام تصویری: از آن به عنوان نقاشی دیواری نیز نام برده میشود و شامل تصاویری هنری و گرافیکی است که توسط نقاش بر روی دیوار نقش میبندد. قدمت زیادی دارد و نمونههای آن از دوران عصر حجر بر روی دیواره غارها دیده شده و امروزه در بسیاری از کشورها این نوع نقاشی به عنوان یک تخصص هنری پذیرفته شده است. به عنوان مثال، در انگلستان و اسپانیا که نوشتن یا کشیدن پیام دیواری از سوی شهرداری دارای محدودیتهای خاص میباشد، هنرمندانی مخفی با امضاءهای مستعار وجود دارند که شبانه بهطور مخفی آثار خود را اجرا نموده که به لحاظ هنری آثار آنها کاملاً شناخته شده و ارزشمند شده است، بهطوری که در لندن افراد بسیاری هستند که شبها به هنگام خواب دعا مینمایند که یکی از این نقاشان با امضاء معروف اثری را بر روی دیوار خانه آنها خلق نماید تا در این صورت با افزایش چند صد برابری قیمت خانه و ملک، زندگیشان از این رو به آن رو شده و صاحب ثروت فراوان شوند.
در شهر ما لاهیجان نیز پدیده دیوار نویسی عموماً از نوع تجاری و تبلیغاتی آن رواج فراوان دارد. کافی است نگاهی به منطقه شرقی شهر بیاندازیم؛ یافتن یک دیوار کاملاً تمیز و عاری از هرگونه نوشته، کاری بسیار دشوار است. بسیاری از صاحبان خانههایی که دیوارشان صفحهای برای نشان دادن تبلیغات شرکتها شده است، از این مسأله ناخرسند بوده و برخی حتی در اعتراض به این عمل، از طریق مراجع قانونی اقدام نمودهاند. مسائل حقوقی این نوع تبلیغات از دو جنبه حقوق صاحبان ملک و دیوار و نیز به لحاظ حقوق مربوط به شهر و شهرداری بسیار حائز اهمیت میباشد.
خود را بهجای صاحب خانهای قرار دهید که میبیند چهره دیوار تمیز خانهاش با رنگی که پاک نمودن آن بسیار سخت است، مورد هجوم قرار گرفته است. به لحاظ حقوقی درخصوص انجام تبلیغات دیواری لازم به ذکر است که این کار باید با اجازه کامل صاحب خانه و توافق کامل ایشان بر نوع طرح و اجرای آن انجام گیرد تا حقوق وی ضایع نشود.
درخصوص حقوق مربوط به امور شهری و شهرداری باید انجام این تبلیغات منوط به اجرا و رعایت قوانین مربوط به زیباسازی شهر باشد. در کشورهای مختلف، این قوانین با یکدیگر فرق داشته، در بعضی مناطق این کار کاملاً ممنوع است و لذا باید از آن جلوگیری نمود و در بعضی مناطق انجام این کار با کسب اجازه از شهرداری امکانپذیر میباشد که شهرداریهای اینگونه مناطق عموماً دارای قوانینی خاص درخصوص نحوه اجرا، نوع اشکال، ابعاد کار و حتی انتخاب رنگها میباشند و به هر صورت در اجرای اینگونه پیام رسانی کسب موافقت و مجوز هم از صاحب ملک و هم از شهرداری کاملاً ضروری میباشد.
اما هدف از نوشتن این مقاله، توضیح و تشریح تبلیغات دیواری نمیباشد، بلکه نقد عکسالعملی است که شهرداری لاهیجان در برخورد با اینگونه تبلیغات انجام داده است. کافی است به دیوار برخی خانههای مشرف به منطقه کشاورزی و بلوار استخر نگاهی داشته باشیم. حتماً دیوارهای بسیاری را خواهیم دید که پس از انجام تبلیغات دیواری ـ که البته انجام آن به صورت قانونی نبوده و حتماً حقوق شهروندان در آن نادیده گرفته شده است ـ توسط شهرداری با رنگی مشکی و به نحوی بسیار کریه و زننده با نیت پاکسازی، اما در حقیقت کثیف سازی انجام شده است.
شهرداری لاهیجان به عنوان یک نهاد مجری قوانین مربوط به شهر، خود ملزم به رعایت قوانین شهروندی است و باید به جهت جلوگیری از هرگونه تخلف، از مجاری و کانالهای قانونی وارد شود. انجام یک عمل زشت و غیرقانونی در جواب یک عمل غیرقانونی از نهادی همچون شهرداری لاهیجان بعید به نظر میرسد. ضمن اینکه باید حقوق صاحب خانه را نیز درنظر داشت که یک بار توسط نقاشان دیواری مورد تعرض قرار گرفته و این بار توسط شهرداری حقوقش دو چندان و به نحوی زشتتر نادیده گرفته میشود.
از مسئولان شهرداری شهر زیبایی همچون لاهیجان انتظار میرود که با درایت و تدبیر با این مسأله برخورد نموده و با روشی حساب شده به ساماندهی این مسأله بپردازند.