احسان سجادی-کارخانه چایسازی "هوخ تیف" (شهید اسلامی فعلی) یکی از قدیمیترین کارخانههای چای در ایران است که 74 سال پیش، یعنی در سال 1314 و در دوره پهلوی اول در لاهیجان ساخته شد و همپای با به بر نشستن نخستین سبزینههای چای مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.
ساختمان بزرگ و دو طبقه و نمای آجری آن در پس دامنه جنگلی و انبوه درختان حاشیه، شکلی به غایت زیبا و پرجذبه گرفته و ارزشی میراثی و فرهنگی به آن بخشیده است.
به روایتی، "هوخ تیف" سمبل صنعت چای ایران است؛ بسیاری کسان در آن نان خوردهاند و این اواخر بعد از تعطیلی، بسیاری کسان از نان خوردن افتادهاند!
این کارخانه که ماشینآلات آن مربوط به دوره پیش از جنگ جهانی دوم است و از جهتی از دوره خارج شده است، دیگر نمیتواند از پس استحصال چای ـ اگر محصول چای وجود داشته باشد ـ برآید؛ چه بهتر که به صورت موزه ماشینآلات چای و کتابخانه و مرکز اسناد و مدارک چای از آن استفاده شود.
فراموش نشود که در هند و ممالک چایخیز، برای یکصدمین سال یک دستگاه، مثلاً مالش در یک کارخانه قدیمی جشن صد سالگی میگیرند (نمونه آن دارجلینگ)، ولی در گیلان ساختمانهای قدیمی را پیش از آنکه به یکصد سالگی برسد، از میان میبرند و یا چنان در نوسازی آن افراط میکنند که از ارزش هنری و تاریخی میاندازند.
اخیراً شنیده شد، به توصیه وزارت جهاد کشاورزی، مدت پنج سال کارخانه "هوخ تیف" به یک تاجر (مولای) تانزانیایی واگذار شده است! خدا کند خیر باشد و "هوخ تیف" برای لاهیجانیها و گیلانیها حفظ شود تا صد سالگی آن برسد.
• ماهنامه گیلهوا، شماره 104، خرداد ـ تیر 1388